Nowoczesne prototypownie w zabytkowej fabryce papieru

Nowoczesne prototypownie w zabytkowej fabryce papieru

Przebudowa dawnej fabryki papieru na nowoczesną prototypownię dla Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu to przykład harmonijnego połączenia historii z nowoczesnymi rozwiązaniami architektonicznymi. Głównym celem projektu było zachowanie industrialnego charakteru obiektu, przy jednoczesnym dostosowaniu go do nowych funkcji. To kolejna realizacja tego typu w portfolio DEMIURG, co pozwoliło skutecznie odpowiedzieć na potrzeby inwestora.

Zachowanie i adaptacja historycznych elementów

W projekcie szczególną uwagę poświęcono ochronie oryginalnych detali. Wewnątrz budynku zachowano żeliwne słupy — część z nich pełni jedynie funkcję dekoracyjną, natomiast inne zostały obetonowane i wkomponowane w nową konstrukcję jako elementy nośne. Na jednej z klatek schodowych zamontowano odrestaurowaną starą drewnianą balustradę, która teraz harmonijnie współgra z nowoczesnymi przegrodami z siatki cięto-ciągnionej. Wszystkie prace prowadzono w ścisłej współpracy z Miejskim Konserwatorem Zabytków, dbając o poszanowanie historycznej tkanki obiektu.

Wtórną stolarkę okienną wymieniono na drewniane okna wiernie odwzorowujące pierwotne zdobienia. Zachowano również część ściany wydzielającej biuro nadzorcy drukarzy — odrestaurowana i umiejscowiona jako eksponat na ścianie wewnętrznej. W piwnicy eksponowane są zabytkowe stalowe okna, co podkreśliło historyczny charakter elewacji, lecz dla spełnienia współczesnych norm technicznych, od wewnątrz zamontowano dodatkowe, nowoczesne okna aluminiowe.

Na elewacji odtworzono mural — wiersz, który niegdyś zdobił to miejsce, stanowiąc jego symboliczny i rozpoznawalny element.

Zrównoważone rozwiązania i nowoczesne technologie

W ramach inwestycji zastosowano kilka ekologicznych rozwiązań. Na dachach wykonano zielone dachy ekstensywne, co przyczynia się do naturalnej regulacji temperatury budynku oraz poprawy mikroklimatu. Wnętrza wykończono akustycznymi panelami wykonanymi z drewna, magnezytu i wody, z niskim śladem węglowym — co czyni je przyjaznymi dla środowiska oraz spójnymi z innymi realizacjami Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu, a jednocześnie poprawia akustykę budynku.

Wyzwania zabytkowych obiektów

W trakcie prac renowacyjnych natrafiono na nieprzewidziane wyzwania. Jednym z nich były tłuste plamy pojawiające się na odnawianych stropach w miejscach, gdzie dawniej znajdowały się maszyny drukarskie. Prawdopodobnie substancje oleiste wsiąkły w beton i stopniowo wydostawały się na powierzchnię. Problem ten został ostatecznie rozwiązany, jednak pokazuje, jak nieprzewidywalne mogą być procesy renowacji zabytkowych obiektów.

Spójność estetyczna i funkcjonalna

Kolorystyka budynku jest konsekwentnie utrzymana w odcieniach szarości, bieli i ceglanej barwy nawiązującej do pierwotnej stolarki okiennej. We wnętrzach wykorzystano surowe materiały — lastriko, posadzkę betonową, żelbet i siatkę cięto-ciągnioną, która pojawia się na sufitach, blendach okiennych i klatkach schodowych, tworząc charakterystyczny motyw przewodni. Instalacje elektryczne zostały celowo poprowadzone natynkowo, podkreślając industrialny styl obiektu i zapewniając jego elastyczność pod kątem przyszłych potrzeb użytkowników.

Dostosowanie budynku do potrzeb osób z niepełnosprawnościami było jednym z ważniejszych elementów projektu. Wprowadzono windę oraz łazienki przystosowane do ich użytkowania, a przed wejściem wykonano chodnik w nachyleniu ułatwiający dostęp.

„Dla mnie ten budynek był zawsze budynkiem przemysłowym i taki charakter zachowaliśmy. To ogromna satysfakcja, gdy można nadać drugie życie niszczejącemu budynkowi i wypełnić go nową funkcją. Projekt przebudowy zabytkowych obiektów to zawsze pasmo niespodzianek, ale poradziliśmy sobie z każdym wyzwaniem, które stawiała przed nami Stara Papiernia.”

Magda Jarczykowska — Architektka, DEMIURG

Wyzwania realizacyjne

Jednym z kluczowych założeń projektowych było stworzenie nadbudowy, wynikające z potrzeby uzyskania dodatkowej powierzchni użytkowej, co z kolei wiązało się z wdrożeniem dodatkowych rozwiązań konstrukcyjnych. Zmiana rozkładu obciążeń wymusiła wzmocnienie fundamentów — podjęto decyzję o wykonaniu palowania całego obiektu. Ze względu na nienośne grunty, posadzkę w piwnicy wykonano jako płytę żelbetową zawieszoną na ścianach, co pozwoliło na wykonanie sztywnej posadzki przystosowanej pod duże obciążenia oraz odcięcie się od wód gruntowych poprzez zastosowanie betonów wodoszczelnych.

Drugim etapem realizacji były rozbiórki elementów wtórnych. Prace rozpoczęto od demontażu dachu, a następnie sukcesywnie usuwano wszystkie wtórne przemurowania, nadlewki stropowe oraz dwie klatki schodowe — zarówno ściany, jak i biegi schodów. Jednym z największych wyzwań było zachowanie historycznych słupów żeliwnych — unikalnych elementów konstrukcyjnych, które obecnie można podziwiać na drugim piętrze budynku.

Ze względu na wiek budynku, pierwotne stropy nie były wykonane w jednej płaszczyźnie. Ich nieregularność wymagała uzupełnień — zastosowano pianobeton, materiał lekki, a zarazem stabilny, który umożliwił wyrównanie poziomów bez nadmiernego obciążania konstrukcji.

Wszystkie prace prowadzone były w warunkach otwartego obiektu — bez dachu, który mógłby chronić przestrzeń roboczą przed warunkami atmosferycznymi. Finalnym etapem była budowa nowej kondygnacji — nadbudowy, zatwierdzonej przez Miejskiego Konserwatora Zabytków. Nowa część budynku wykończona jest płytami włókno-cementowymi w kolorze dopasowanym do reszty elewacji. Charakterystyczny komin, choć nie pełni już żadnej funkcji użytkowej, objęty został pełną renowacją — jako świadek historii.

„Prace w obiektach zabytkowych zawsze rządzą się swoimi prawami. Każda decyzja wymagała konsultacji — z projektantami, z konstruktorami, ale też z Miejskim Konserwatorem Zabytków. Najtrudniejszym momentem była rozbiórka klatek schodowych i przygotowanie stropów pod nadbudowę — wszystko musieliśmy robić etapami. Dziś, patrząc na efekt końcowy, mogę powiedzieć, że była to wymagająca, ale również mocno satysfakcjonująca realizacja.”

Magda Jarczykowska — Architektka, DEMIURG

Dzięki świadomej rewitalizacji i zastosowaniu nowoczesnych rozwiązań w zabytkowej przestrzeni, dawna fabryka papieru zyskała nowe życie, jednocześnie zachowując swój unikalny charakter i industrialny design. Projekt zakłada możliwość dalszej rozbudowy obiektu — przygotowano otwory drzwiowe, które obecnie są zamurowane, lecz mogą zostać łatwo odtworzone w przyszłości.

Metryczka projektu


Inwestor

Uniwersytet Artystyczny
w Poznaniu


Rola DEMIURG

Projektant i Generalny Wykonawca


Powierzchnia

2 367,5 m²


Kubatura

14 125,95 m³


Data publikacji

2 Czerwca 2025

Dawna fabryka papieru zyskała nowe życie zachowując industrialny charakter, zyskała nowoczesną funkcję twórczą. Projekt
i wykonawstwo w jednych rękach.